Hoe werkt Natura2000?

Elke lidstaat van de Europese Unie heeft de natuurgebieden die zij wil beschermen aangemeld bij de EU. Al deze gebieden zijn op een lijst van te beschermen gebieden geplaatst. Nederland heeft in eerste instantie in totaal 162 gebieden aangemeld voor het Natura 2000-netwerk. Later zijn hier nog vijf gebieden op de Noordzee bijgekomen. De omvang van de 167 gebieden is ongeveer een miljoen hectare (waarvan tweederde open water, inclusief de kustwateren).

Aanwijzing
De volgende stap is dat de minister van LNV (landbouw, Natuurbeheer en Visserij) een gebied aanwijst als Natura 2000-gebied. Zij doet dit met een ‘aanwijzigingbesluit’. Hierin beschrijft zij welke vegetatietypen, planten en dieren binnen bepaalde gebiedsgrenzen bescherming krijgen. Voor de bescherming van gebieden die in het bijzonder voor vogels van belang zijn, zijn Vogelrichtlijngebieden aangewezen. Voor waardevolle vegetaties en bijzondere plant- en diersoorten zijn er Habitatrichtlijngebieden aangewezen. Samen vormen zij het Natura 2000-netwerk in Nederland.

Voorbereidingsprocedure
Een aanwijzingsbesluit komt tot stand via een openbare voorbereidingsprocedure. Dit betekent dat er eerst het ontwerp-aanwijzingsbesluit ter inzage heeft gelegen in 2007. Dit heeft tot veel inspraakreacties geleid. De reacties op het ontwerp worden zoveel mogelijk verwerkt en leiden tot een definitief aanwijzingsbesluit. Het gebied is dan officieel een Natura 2000-gebied. Belanghebbenden hebben nog de mogelijkheid om tegen het definitieve besluit in beroep te gaan bij de Raad van State.

Stand van Zaken
Anno 2009 zijn er 147 gebieden voor definitieve aanwijzing in procedure gebracht. Uiterlijk december 2010 moeten alle aanwijzingsbesluiten definitief genomen zijn.

Beheerplannen
Als een gebied definitief is aangewezen als Natura 2000-gebied moet er in Nederland, volgens onze Natuurbeschermingswet, binnen drie jaar een beheerplan voor worden opgesteld. Dit beheerplan is zes jaar geldig, waarna het kan worden herzien. In principe is het opstellen van de beheerplannen de verantwoordelijkheid voor de provincies. Het Rijk stelt beheerplannen op voor Natura 2000-gebieden die worden beheerd door de staat (of onder verantwoordelijkheid vallen van de staat).

Concept-beheerplan
Voor Overijssel en sommige andere provincies is de volgorde echter omgedraaid. Hier worden met het ontwerp-aanwijzingsbesluit als uitgangspunt eerst concept-beheerplannen opgesteld. Deze dienen in september 2009 bij de minister te worden ingediend. De minister neemt vervolgens het definitieve aanwijzingsbesluit en houdt daarbij rekening met de concept-beheerplannen.

Instandhoudingsdoelen
In de beheerplannen staat wat er moet gebeuren om de natuurdoelen, de zogenoemde ‘instandhoudingsdoelen’, voor dat gebied te halen en wie dat gaat doen. Beheerplannen worden opgesteld in nauw overleg met eigenaren, de landbouw en eventueel andere betrokken partijen en met overheden: gemeenten, waterschappen en provincies.